Dossier: Eurocommerce

0
48

Onder de tsunami van meldingen bij de Stichting GeenDoofpot ontvangen we ook zeer zorgelijke berichten van ondernemers.


Een van de klokkenluiders is tegen grootschalige fraude door een aantal grootbanken in samenwerking met een aantal curatoren aangelopen. Zeer recent is in dat kader aangifte gedaan bij de FIOD, maar het is maar helemaal de vraag of deze kwestie niet in een doofpot verdwijnt.

Teneinde dit te voorkomen publiceren we vandaag het ongelofelijke relaas inzake het faillissement van Eurocommerce en hoe zelfs gezinsleden van een ondernemer gecriminaliseerd werden om een totaal verkeerd beeld in de media en bij de rechtbank te realiseren. Wij hebben van de klokkenluider inzage gekregen in zijn complete dossier.

Situatie

De financiële crisis die werd veroorzaakt door de bankiers, waardoor vele bedrijven failliet gingen,  zorgde voor slechte marktomstandigheden in de markt van verhuur van kantoorpanden. Ook Eurocommerce had last van deze verslechterde marktomstandigheden. Reden voor de Rabobank om accountantskantoor EY begin 2012 de opdracht te geven Eurocommerce door te lichten.

Begin maart van dat jaar zou dit rapport besproken worden in een bijeenkomst waarbij alle banken aanwezig zouden zijn. De belangrijkste kenmerken van dit rapport zijn:

En de volgende LTV’s en leegstand percentages lezen we op pagina 107:

Bank                     LTV         Leegstand          Hypotheek        Silo prijs              Waarde EY maart 2012

FGH                       86%        40%                       € 198.8 mio        € 171.7 mio        € 232.1 mio

Rabobank           90%        53%                       € 61.7 mio          € 45.3   mio        € 62.1 mio

ABN AMRO        92%        82%*                    € 120.6                 n.v.t.                     € 130.6 mio

SNS                       80%        48%                       € 100.7 mio        € 80.0 mio           € 126.6 mio

Frieslandbank   89%        53%                       € 16.5 mio          € 14.3 mio           € 18.5 mio

NIBC                     71%        26%                       € 33.8 mio          € 31.9 mio           € 47.7 mio

ING                       86%        15%                       € 100.0 mio        € 85.0 mio           €116.7 mio

DeutscheHypo 59%        32%

EuroHypo           63%        09%

Gem. Almere    37%        71%

*bevat twee grote net nieuw opgeleverde objecten.

[ Toelichting LTV: the loan-to-value (LTVratio is a financial term used by lenders to express the ratio of a loan to the value of an asset purchased. The term is commonly used by banks and building societies to represent the ratio of the first mortgage line as a percentage of the total appraised value of real property. For instance, if someone borrows $130,000 to purchase a house worth $150,000, the LTV ratio is $130,000 to $150,000 or $130,000/$150,000, or 87%. The remaining 13% represent the lender’s haircut, adding up to 100% and being covered from the borrower’s equity. The higher the LTV ratio, the riskier the loan is for a lender].

Kort samengevat heeft EY geconcludeerd dat er in maart 2012 nog een behoorlijke overwaarde zit in de vastgoedportefeuille. Verder is de vrije huuropbrengst ruim 41 miljoen per jaar en is er sprake van een renteverplichting van 22 miljoen per jaar. Dus stel iemand heeft een woning met een WOZ waarde van 220.000 euro, belast met een hypotheek van 175.000 euro en kan maandelijks zijn rente verplichting nakomen, kan de bank dan het huis in een veiling verkopen? U zult zeggen: nee.

Dik Wessels en de banken

Er gebeurde echter wat anders. Adviseur en zakenpartner van Visser (de DGA van Eurocommerce),  Dik Wessels, meldt tijdens de bijeenkomst dat hij het faillissement heeft aangevraagd van Eurocommerce. Dit omdat zijn bouwbedrijf kantorencomplex Diana en Vesta zou hebben opgeleverd en de aannamesom verschuldigd is. Wat hij niet vertelt is dat het object nog niet is opgeleverd en de aannamesom nog niet verschuldigd is, en dat zijn Bouwbedrijf op 21 februari 2012 een eerste hypotheek heeft mogen inschrijven op dit object. Wat volgt is dat het rapport verder niet besproken wordt en de banken in blinde paniek lijken te gaan handelen, waarbij ze weken daarna bijna allen de huurstromen rechtstreeks omleiden naar zichzelf.

Door het omleiden van de huurstromen ontstaat een liquiditeit-krapte, waardoor in mei 2012 Visser op advies van Mr. Rinke Dulack surseance van betaling aanvraagt voor Eurocommerce. In de veronderstelling dat hierdoor de zaken weer zullen normaliseren.

Op verzoek van de banken wordt een nieuwe bestuurder benoemd en er worden 3 bewindvoerders aangesteld.

Een organisatie kan enkel failliet gaan als deze is opgehouden te betalen. Van belang is om te begrijpen dat de voornaamste bron van crediteuren bestond uit banken die maandelijks rente en aflossing moesten ontvangen. Daarnaast waren er gas-, water- en licht-rekeningen en gebouw- gebonden kosten en personeelskosten, maar zeker 90% van de crediteuren bestond uit de banken.

Aangezien de banken de huurstroom naar zichzelf hadden toegetrokken, is direct duidelijk dat er geen sprake van is dat Eurocommerce is opgehouden te betalen. Het dan toch laten failleren begin juni 2012 van de organisatie is aan te merken als bedrog en misleiding van de Rechtbank bij het indienen van de faillissementsaanvraag. Doordat de totale omzet door de banken naar henzelf was toegehaald en er te weinig boedelkrediet werd verstrekt door de Rabobank, was er natuurlijk wel sprake van selectieve betaling in de periode van Surseance.

Indien het bestuur van een onderneming bemerkt dat er liquiditeitstekorten zijn, dan ligt het op haar weg dit te melden bij de aandeelhouders die dan kunnen bepalen of ze noodzakelijke versterking van het werkkapitaal bereid zijn te verstrekken. Op geen enkel moment zijn de aandeelhouders überhaupt benaderd. De aandeelhouders zijn ook niet gevraagd aanwezig te zijn bij de faillissementszitting waardoor de vraag nimmer is gesteld of de organisatie echt opgehouden was te betalen en of de aandeelhouders kans zagen eventuele tekorten aan te zuiveren.

Conclusie: Eurocommerce was niet opgehouden te betalen, en had nooit failliet verklaard mogen worden. Wat volgt is pijnlijk en geeft maar weer aan hoe riskant ondernemen in Nederland is.

Silo-constructie

De curatoren en bestuurder Van der Bijl hebben daarna meegewerkt aan de inrichting van de zogenaamde ‘silo-constructie’. Dit is problematisch aangezien er op dat moment twee recente waardebepalingen van het vastgoed aanwezig waren: het rapport van Ernst & Young, nota bene in opdracht van de Rabobank gemaakt, en een taxatie uitgevoerd door DTZ. Hieruit blijkt dat er een waarde naar voren komt van ruim € 800 miljoen. Afgezet tegen de hypothecaire verplichtingen ad  € 695 miljoen is er sprake van een ruimschoots toereikende balanspositie. De jaarlijkse revenuen aan huurpenningen bedroegen ruim € 41 miljoen, terwijl de rentelasten voor deze hypothecaire verplichtingen circa € 22 miljoen bedroegen. Evident is dat er geen sprake was van een verliesgevende onderneming.

De silo-constructie is op initiatief van de Rabobank tot stand gekomen. De ABN AMRO wenste geen medewerking te verlenen aan de silo-constructies, alsmede enkele Duitse grootbanken. Het in absolute eigendom verkrijgen van hypothecaire zekerheden is niet de bedoeling van het systeem van zekerheden. Met het systeem wordt een uitwinning beoogd die een maximale opbrengst pretendeert, welke bij voorrang toekomt aan de hypotheekhouder onder de verplichting een surplus af te geven aan een tweede hypotheekhouder, dan wel het overschot aan de hypotheekgever. Het is volstrekt onbegrijpelijk hoe de bewindvoerders en de bestuurder Van der Bijl aan deze constructie hebben kunnen meewerken. De onroerende zaken, belast met hypotheek, zijn verdeeld onder de banken, tegen een waarde die zeer substantieel afwijkt van de door EY en DTZ getaxeerde waarde van de onderscheiden objecten. Door deze handelwijze is de boedel op grove wijze benadeeld nu daarmee de gerealiseerde netto-opbrengst volstrekt ontoereikend is om, naast voldoening van derden met een voorrangsrecht, de concurrente en post-concurrente schuldeisers te betalen. Door deze handelwijze zijn uiteindelijk de fiscus, de concurrente en post-concurrente crediteuren doch ook de aandeelhouders ernstig benadeeld!

Er zijn daarbij twee punten relevant in de korte periode dat de surseance van betaling speelde. Dat is dat de bewindvoerders en Van der Bijl willens en wetens begonnen zijn een jaarrekening 2011 te presenteren waarin een verlies is opgenomen van 417.244.000,– . Deze is waarschijnlijk opgesteld door Accountantskantoor De Jong en Laan. Deze wijkt significant af van de cijfers die werden aangereikt door DTZ en EY in het zogenaamde rapport Honda.

Dat wringt des te meer nu de bewindvoerders en Van der Bijl klaarblijkelijk zonder enig verzet, akkoord zijn gegaan met het ombuigen van de kasstroom van de huuropbrengsten naar de banken. Daarmee was een liquiditeitsprobleem onafwendbaar. Deze handelwijze is voorts onrechtmatig jegens de crediteuren nu daarmee actief de inkomsten volledig opdroogden en daarmee het ‘ophouden te betalen’ is gecreëerd, hetgeen leidt tot een flagrante schending van het beginsel van ‘paritas creditorum’ (gelijkheid van schuldeisers).

Mailtje

Hoe men toewerkte naar het verlies lezen we in een mail van RA Miedema aan assistent Bavo König van de curator in het privé-faillissement van Visser:

“Curatoren hebben door een externe accountant concept jaarrekeningen over het jaar 2011 laten samenstellen op basis van de actuele waarde. Dit resulteerde in een afwaardering van het onroerend goed (de gebouwen en terreinen, de beleggingspanden onder de vaste materiele activa en de projecten onder de voorraden van € 834.120.000,– eind 2010 tot € 543.405.000,– eind 2011. Uiteindelijk is volgens de concept verlies- en winstrekening over 2011 een verlies geleden van € 417.244.000,–. Als gevolg van een en ander bedroeg het eigenvermogen eind 2011 € 247.670.000,–.

Nogmaals, de curatoren hadden de beschikking over twee bronnen (EY en DTZ) die in 2012 beiden onafhankelijk van elkaar op een actuele waarde kwamen van ruim € 800.000.000,=.

Dit niet te verwaarlozen verschil in waarde van bijna € 300.000.000,–, nota bene opgemaakt omstreeks dezelfde periode, door twee onafhankelijke deskundigen op het gebied van vastgoed, schreeuwt om toelichting en een analyse van het aanmerkelijke waardeverschil. Edoch, bij de curatoren en ook niet bij de bestuurder heeft dit verschil aanleiding gegeven tot een kritische houding. De curatoren zijn er nota bene ten behoeve van de schuldeisers, doch lijken niet verder te hebben gekeken dan de banken. Door deze handelwijze zijn de rechten van de overige schuldeisers in hoge mate veronachtzaamd.

In dat kader is de definitie van de Actuele Waarde van belang:

Waardering van activa op basis van actuele prijzen. Dit kan gerealiseerd worden door waardestijgingen en -dalingen direct als winst of verlies te boeken of door de waardeveranderingen op een aparte rekening herwaardering te plaatsen en pas bij verkoop door te boeken naar de winst en verliesrekening.

Wat Miedema bedoelt is dat hij de externe accountant een jaarrekening heeft laten vaststellen, op basis van de transacties aangegaan door de bewindvoerders en Van der Bijl middels de silo constructie, verkopen die derhalve na juni 2012 zijn gerealiseerd! Dat is echter niet de actuele waarde ultimo 2011. Op 31-12 eindigt het boekjaar, men had rapport Honda wat vlak na die datum is opgesteld als uitgangspunt moeten nemen voor het vaststellen van de jaarrekening 2011.

Fraude

Boekhoudfraude is de uiterst ongelukkige vertaling van het Engelse ‘accounting fraud’, een betere vertaling is: bedrog in een financiële verantwoording. In het Nederlandse strafrecht spreken we over valsheid in geschrifte (in een jaarrekening). Valsheid in geschrifte en de strafmaat op dit misdrijf is opgenomen in Wetboek van Strafrecht in de artikelen 225 juncto 227. De strafmaat voor het openbaar maken van misleidende jaarrekeningen is opgenomen in Wetboek van Strafrecht artikel 336:

De koopman, de bestuurder, beherende vennoot of commissaris van een rechtspersoon of vennootschap, die opzettelijk een onware staat of een onware balans, winst- en verliesrekening, staat van baten en lasten of toelichting op een van die stukken openbaar maakt of zodanige openbaarmaking opzettelijk toelaat, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren of geldboete van de vijfde categorie.

Het is aantoonbaar inzichtelijk hoe het boedeltekort is ontstaan. Het mag volstrekt duidelijk zijn dat de bewindvoerders directe verantwoordelijkheid dragen voor deze gecreëerde situatie van liquiditeitstekorten en daarmee hebben ze zichzelf bewust in de positie gebracht om vlotjes te kunnen worden benoemd tot curator nu sprake was van een ‘ophouden te betalen’ en aldus een volledige ontmanteling van een in de kern gezonde onderneming, met een uitdeling van de activa, en onafwendbaar en doelbewust begeleid naar een volledige liquidatie.

Met uitzondering van de banken en de betrokken curatoren kent deze handelwijze uitsluitend grote verliezers, te noemen de Nederlandse staat, de Belastingdienst, concurrente en post-concurrente schuldeisers en niet te vergeten de ondernemer in kwestie en diens gezin.

Het is even bijzonder – maar niet minder onrechtmatig te noemen dat de bankiers en curatoren daarna de ‘gecreëerde’ schuld van het ontstane boedeltekort op de familie verhalen in talrijke en elkaar vlot opvolgende kostbare procedures. Wat daarbij schuurt is dat juist de banken in samenspraak met de curatoren het vastgoed verkochten naar de silo’s. Daar zijn de aandeelhouders de familie Visser niet in gekend en zei hebben daar ook geen enkele rol in gehad. Door deze silo transacties waren de banken van mening een restvordering te hebben op de familie. Maar het is juist door toedoen van de banken zelf dat ze niet volledig zijn afgelost. De familie heeft op geen enkele wijze invloed mogen en kunnen uitoefenen op deze verkoopresultaten. Simpelweg de rekening neerleggen bij die familie is abject en kwalificeert enkel als grove schending van de zorgplicht van banken.

Vanuit de stichting blijven we deze zaak volgen, en zullen we ook verslag uitbrengen over alle lopende en nog op te starten procedures.